KONFLIK IRAN–ISRAEL: IMPLIKASI GEOPOLITIK DAN EKONOMI GLOBAL

KONFLIK IRAN–ISRAEL: IMPLIKASI GEOPOLITIK DAN EKONOMI GLOBAL

Khairul Faizi bin Ahmad Kamil, KMN

Konflik yang sedang berlaku antara Iran dan Israel kini menjadi antara krisis geopolitik paling signifikan dalam sistem antarabangsa. Konflik ini bukan sekadar pertikaian dua negara tetapi melibatkan dimensi ideologi, keselamatan serantau, kepentingan tenaga global serta persaingan kuasa besar dunia. Perkembangan terkini menunjukkan bahawa konflik ini berpotensi memberi kesan luas kepada kestabilan geopolitik dan ekonomi global.

Permusuhan yang berakar sejak Revolusi Iran

Permusuhan antara Iran dan Israel berakar sejak Iranian Revolution apabila kerajaan Iran yang baharu mengubah dasar luar negaranya dengan menolak kewujudan Israel serta menyokong perjuangan Palestin. Sejak itu, hubungan kedua-dua negara dipenuhi ketegangan berterusan yang sering digambarkan sebagai “perang bayangan” melalui operasi risikan, serangan siber dan konflik proksi di beberapa negara Asia Barat.

Konflik ini semakin kompleks apabila Iran didakwa menyokong beberapa kumpulan bersenjata di rantau tersebut seperti Hezbollah di Lubnan dan Hamas di Gaza. Israel pula melihat sokongan ini sebagai ancaman keselamatan langsung kepada negaranya.

Eskalasi konflik dan risiko perang serantau

Perkembangan terkini menyaksikan konflik meningkat kepada serangan ketenteraan yang lebih terbuka. Serangan udara terhadap sasaran strategik di Iran serta tindak balas peluru berpandu dari Tehran menunjukkan bahawa konflik ini tidak lagi sekadar perang proksi tetapi sudah menghampiri konfrontasi langsung antara kedua-dua negara.

Lebih membimbangkan, konflik ini berpotensi merebak ke negara lain di Asia Barat. Lubnan berisiko menjadi medan perang sekiranya Hezbollah terlibat secara langsung. Syria pula boleh menjadi pangkalan operasi kerana kehadiran tentera Iran di negara tersebut. Iraq juga terdedah kepada konflik proksi kerana terdapat militia pro-Iran dan pangkalan tentera Amerika di wilayahnya.

Dalam situasi ini, Asia Barat boleh berubah menjadi konflik pelbagai medan yang melibatkan beberapa negara sekaligus.

Dimensi kuasa besar dalam konflik

Konflik Iran–Israel juga mempunyai dimensi geopolitik yang lebih luas kerana melibatkan kuasa besar dunia.

• Amerika Syarikat secara tradisional menjadi sekutu utama Israel.
• Russia mempunyai hubungan strategik dengan Iran.
• China pula memiliki kepentingan ekonomi yang besar di Asia Barat, khususnya dalam sektor tenaga.

Situasi ini menggambarkan bahawa konflik tersebut boleh memperkuat polarisasi geopolitik global dalam sistem dunia yang semakin multipolar.

Walaupun kebanyakan kuasa besar cuba mengelakkan perang global, konflik yang berpanjangan boleh meningkatkan risiko konfrontasi tidak langsung antara blok kuasa besar dunia.

Kepentingan Selat Hormuz dalam geopolitik tenaga

Salah satu elemen paling kritikal dalam konflik ini ialah kedudukan Strait of Hormuz, iaitu laluan maritim yang menghubungkan Teluk Parsi dengan Laut Arab. Laluan ini merupakan salah satu chokepoint tenaga paling penting di dunia kerana kira-kira 20% bekalan minyak global melalui kawasan tersebut.

Sekiranya konflik menyebabkan gangguan kepada laluan ini, kesannya boleh mencetuskan krisis tenaga global. Pakar memberi amaran bahawa sebarang gangguan besar terhadap kemudahan minyak atau laluan perdagangan di rantau tersebut boleh melonjakkan harga minyak secara mendadak dan menggugat kestabilan ekonomi dunia.

Kesan terhadap ekonomi global

Konflik di Asia Barat lazimnya memberi kesan langsung kepada ekonomi global kerana rantau ini merupakan pusat pengeluaran tenaga dunia. Ketidakstabilan geopolitik boleh menyebabkan lonjakan harga minyak, yang seterusnya meningkatkan kos pengangkutan, tenaga dan pengeluaran industri di seluruh dunia.

Selain itu, konflik ini juga berpotensi mengganggu perdagangan antarabangsa serta rantaian bekalan global. Ketidakpastian geopolitik sering meningkatkan kos logistik dan bahan mentah, sekali gus memberi tekanan kepada sektor industri di pelbagai negara.

Negara-negara yang bergantung kepada import tenaga dari Asia Barat seperti China, India, Jepun dan Korea Selatan dijangka menerima kesan paling ketara jika bekalan tenaga terganggu.

Implikasi kepada ekonomi negara membangun

Bagi negara membangun, konflik geopolitik seperti ini boleh memberi kesan tidak langsung melalui inflasi global, kenaikan harga komoditi serta ketidaktentuan pasaran kewangan. Negara yang bergantung kepada import tenaga atau bahan mentah mungkin menghadapi peningkatan kos pengeluaran serta tekanan fiskal.

Dalam konteks Asia Tenggara, gangguan terhadap perdagangan global juga boleh menjejaskan eksport serta rantaian bekalan industri. Ketidakstabilan pasaran global boleh mengurangkan permintaan eksport dan menjejaskan pertumbuhan ekonomi.

Kesan kepada ekonomi Malaysia

Walaupun Malaysia tidak terlibat secara langsung dalam konflik ini, ekonomi negara tetap terdedah kepada kesan tidak langsung.

Sebagai negara yang menggunakan sistem subsidi bahan api, harga petrol seperti RON95 mungkin tidak meningkat secara serta-merta kerana dikawal oleh kerajaan. Namun kenaikan harga minyak dunia boleh meningkatkan kos subsidi kerajaan.

Pada masa yang sama, Malaysia juga boleh memperoleh manfaat tertentu kerana negara masih mempunyai pengeluaran minyak dan gas melalui Petroliam Nasional Berhad.

Namun secara keseluruhannya, konflik yang berpanjangan boleh memberi tekanan kepada kos sara hidup rakyat melalui peningkatan kos pengangkutan dan harga barangan.

Kesimpulan

Konflik Iran–Israel bukan sekadar pertikaian serantau tetapi merupakan krisis geopolitik dengan implikasi luas kepada sistem antarabangsa. Ia boleh mencetuskan perang serantau yang lebih besar, menjejaskan kestabilan tenaga global dan memberi tekanan ekonomi kepada banyak negara, termasuk Malaysia. Dalam dunia yang saling bergantung, ketegangan di satu rantau kini mampu memberi kesan ekonomi, politik dan keselamatan global dalam jangka panjang.

Walaupun konflik ini mungkin tidak semestinya berkembang menjadi perang dunia, risiko perang serantau yang lebih luas tetap wujud. Sekiranya konflik berlanjutan atau melibatkan lebih banyak pihak, kesannya boleh menggugat kestabilan geopolitik serta mempercepatkan perubahan dalam susunan kuasa global.

Dalam dunia yang semakin saling bergantung, konflik di satu rantau tidak lagi bersifat tempatan. Sebaliknya, ia mampu memberi kesan kepada ekonomi, politik dan keselamatan global dalam jangka panjang.